జాతీయం ఉపాధి పథకంలో మార్పుల లక్ష్యం ఏమిటి ??

ఉపాధి పథకంలో మార్పుల లక్ష్యం ఏమిటి ??

ఉపాధి పథకం అసలు ఉద్దేశ్యం:

గ్రామీణ ప్రాంతాలలో జీవిస్తూ భౌతిక శ్రమ చేయడానికి సిద్ధపడే ఎవరైనా ఉపాధి హామీ పధకంలో నమోదు చేసుకొని జాబ్ కార్డు పొందవచ్చును. గ్రామంలో జీవించడం, వయోజనులై వుండటం మినహా మరేవిధమైన అర్హత/ అనర్హత లేదు. ఒక ఆర్ధిక సంవత్సరంలో (365 రోజులు) ఒక కుటుంబం 100 రోజులకు మించకుండా పని పొందవచ్చును. పని దినానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ పథకం కోసమని ప్రకటించే వేతనం పొందవచ్చును. ఈ ఏడాది, అనగా 2022-2023 ఆర్ధిక సంవత్సరంలో ఒక పని దినానికి 257 రుపాయలు వేతనంగా మన తెలుగు రాష్ట్రాలకు కేంద్ర నిర్నయించింది. దీని ప్రకారం చూస్తే ఒక గ్రామీణ కుటుంబం, ఒక ఏడాదిలో 100 రోజులు పని చేస్తే వారికీ 25,700 (100 రోజులు X Rs 257) రూపాయలు రావాలి. ఈ మొత్తం గ్రామీణ వ్యసాయ కార్మిక కుటుంబాలకు ఈ మొత్తం చాల అవసరమైనదే. కాగలదు. ముఖ్యంగా దళిత వ్యవసాయ కార్మిక కుటుంబాలకు ఇది కేవలం ఆర్థిక వనరుగానే కాదు వారి సాంఘిక స్వేచ్ఛను కొంత మేరకైన విస్తృతపరిచే సాధనం కూడా. అయితే ఇవి కాగితం మీద కనిపించే లెక్కలు. ఉపాధి పధకంలో ఒక ఒక గ్రామీణ కార్మికుడు / కార్మికురాలు చేసిన పని పరిమాణం లెక్కించి వేతనం ఇస్తారు. అంటే ఈ ఏడాది ఒక పని దినానికి 257 రూపాయలు నిర్ణయించారు గనుకు పనిలోకి వచ్చిన కార్మికునికి ఆ వేతనం ఇచ్చేయరు. అది గరిష్టపరిమితి మాత్రమే. అంటే ఒక కార్మికుడు చేసిన పనిని కొలతలు వేసి లెక్కకడితే అది 200 రూపాయలే వచ్చిందనుకోండి అప్పుడు ఆ వేతనమే ఇస్తారు. అదే ఆ పని 400 రూపాయలదైనా అప్పుడు పురా 257 రూపాయలు మాత్రమే ఇస్తారు గాని 400 ఇవ్వరు. గత ఏడాది, అనగా 2001-2022లో కేంద్ర ప్రకటించిన వేతనం ఒక పని దినానికి 245 రూపాయలు. కాని కార్మికులకు లభించిన సగటు దిన వేతనం 228 రూపాయలు. అదే ఏడాది కార్మికులకు కల్పించిన సగటు పని దినాలు 51 రోజులు. అంటే ఒక కుటుంబానికి 11,628 రూపాయలు (51 రోజులు X 228 రూపాయలు మాత్రమే.

పథకంలో మార్పుల లక్ష్యం ఏమిటి ?

ఉపాధి హామీ పథకంలో గ్రామీణ కార్మికులకు వందకు వంద రోజుల పని, ప్రతి పని దినానికి పూర్తి ప్రకటిత వేతనం అందడం ఏ ప్రభుత్వానికైనా లక్ష్యంగా వుండాలి. మొత్తం వ్యవస్థలు, ప్రోగ్రాం డిజైన (నిర్మాణం) ఆ కోణంలో సాగాలి. కాని గత నవంబర్, డిసెంబర్ నుండి రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలలో ప్రోగ్రాం డిజైన్ లో చేస్తున్న మార్పులు ఈ లక్ష్యంవైపు లేవు సరికాద, ఉపాధి పథకంలోకి రాకుండా కార్మికులను నిరుత్సాహపర్చడం, వారి పని దినాలను కత్తిరించడం, సాధ్యమైనంత వరకు వారి చేతికి వెళ్ళే వేతనాన్ని తగ్గించడం, మొత్తంగా కేంద్ర వద్ద నిధులు ఖర్చుగాకుండా మిగిలబెట్టుకోవడం లక్ష్యంగా కనిపిస్తుంది.
‘పని హక్కు’ పాక్షిక గుర్తింపు ఉపాధి హామీ:

మన రాజ్యంగం ప్రాథమిక హక్కుల జాబితాలో “పని హక్కు” (రైట్ టు వర్కు) లేదు. ఆర్టికల్ 21 ద్వారా జీవించే హక్కు మాత్రం వుంది. మనకు ప్రాణ భయం వుంటే ప్రభుత్వాన్ని ఆశ్రయించ వచ్చును. కాని పని దొరకదనే భయం వుంటే ప్రభుత్వానికి సంబంధం లేదు. ఈ వైరుధ్యాన్ని ఎంతోకొంత తొలగించడానికి చేసిన ప్రయత్నమే ఉపాధి హామీ పథకం. కరువు కాలంలో పనులు కల్పించి వేతనాలు ఇవ్వడం, పని చేస్తే ఆహరం ఇవ్వడం మనకు కొత్తవేమి కాదు. ఉపాధి హామీ పథకం ప్రత్యేకత ఏమిటంటే వందరోజుల పరిమితికి పని హక్కును గుర్చించడం, ఆ హక్కుకు చట్టబద్దత ఇవ్వడం. దీని ప్రత్యేకత. ఈ హక్కును అది రెండు రూపాలలో నిలబెడుతున్నది. 1. 100 రోజులు పని హక్కు- కార్మికులు పనికావాలని అడిగిన 15 రోజులలో పని ఇవ్వలేకపొతే నిరుద్యోగ భ్రుతి చెల్లించాలి. 2. పని చేసిన 15 రోజులలో వేతనాలు ఇచ్చితీరాలి – అలా ఇవ్వలేకపోతే ఆలస్యానికి పరి హరిహరం చెల్లించాలి. అంతేగాక 3. స్త్రీ – పురుషుల వేతనాలలో వివక్షత చూపదు 4. పని ప్రదేశంలో సౌకర్యాలకు బాధ్యత వహిస్తుంది 5. సాంఘిక తనిఖి (సోషల్ ఆడిట్) కార్మికుల చట్టబద్ధమైన హక్కు ప్రభుత్వం బాద్యత. ఇవి చట్టంలో వున్న ముఖ్యమైన హక్కులు. పథకం నిర్మాణంలో చేసే ఏ మార్పులైన ఈ హక్కుల బలపరిచేవిగా వుండాలే గాని వాటిని నిర్వీర్యం చేసే విధంగా వుండరాదు.

సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉపాధి పధకం డిజైన్ ప్రత్యేకతలు:

సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్ లో అప్పటి ప్రధాని మన్ మోహన్ సింగ్ ఈ పధకాని ప్రారంభించారు. అప్పటి నుండి పధకం అమలులో సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆ తదుపరి విభజిత రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలు దేశంలోనే ప్రథమస్థానంలో వున్నాయి. అందుకు రెండు కారణాలు. తమ తమ రాష్ట్రాలలో పథకం అమలుకు ప్రోగ్రాంను డిజైన్ చేసుకొనే వెసులుబాటును అప్పటి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇచ్చింది. కేంద్ర చట్టంకు ఇచ్చిన నియమాలలోని రాజీలేసి సూత్రాలకు లోబడి రాష్ట్రాలు తమ సొంత ప్రోగ్రాంను డిజైన్ చేసుకోవచ్చును. మిగిలిన రాష్ట్రాలతో పోల్చి చూసినప్పుడు సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉపాధి ప్రోగ్రాం డిజైన్ విష్టమైనది. దీనికి ప్రధాన కారకులైన ముగ్గురు అధికారులు వారి కంట్రీబ్యూషన్’ గూర్చి చెప్పాలి. గ్రామీణ అభివృద్ధి శాఖ కార్యదర్శిగా శ్రీ కొప్పుల రాజు, ఆ తరువాత వచ్చిన రెడ్డి సుబ్రమణ్యం వారి ఇరువురు వద్ద డైరెక్టర్ గా పని చేసి తరువాత IAS అయినా మురళి గార్లు రూపొందించి, ఎప్పటికప్పుడు మార్పులు చేర్పులు చేసుకుంటు వచ్చారు. నిజానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉపాధి ప్రోగ్రాం డిజైన్ లోని మేలిమి అంశాలను తీసుకొని దానిని దేశానికి ఒక నమూనాగా గుర్తిస్తూ, అందుకు ఏర్పాట్లు జరుగుతుండగా 2014లో మోడీ BJP సర్కార్ అధికారంలోకి వచ్చింది.
సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉపాధి ప్రోగ్రాం డిజైన్ లో కొన్ని ముఖ్యమైన అంశాలు ఈ విధంగా వున్నాయి. ఉపాధి హమి పధకంలో వేతనం చేసిన పనిని బట్టిగానే, హాజరు సమయాన్ని బట్టి ఇవ్వరని ముందు చెప్పుకున్నాం కదా, కార్మికులు తమలో తాము మాట్లాడుకొని ఉదయాన్నే పనికిపోయి పని పూర్తి చేసుకొని తిరిగి వేరే పనికి వెళ్ళే వెసులుబాటు వుండేది. ఇంటి వద్ద పాడి గేదులు, పశుపోషణ పనులు చేసుకునే పేద వర్గాల మహిళలకు ఇది చాల సౌకర్యంగా వుండేది. జనవరిలో వేసవి నెమ్మదిగా మొదలై మే నెలకు తారస్తాయికి చేరుకొని, జూన్ మధ్యకు తగ్గేది. జనవరి నుండి వేసవి తాపానికి నేలలు గట్టిపడటం మొదలౌతుంది. కనుక వేసవి భత్యం పేరున చేయవలసిన యూనిట్ పనిలో 20 నుండి 30 శాతం తగ్గింపు ఇచ్చేవారు. అంటే, యూనిట్ వంద (100) అనుకుంటే 70 యూనిట్లు చేసినా 100గా లేక్కిస్తారన్న మాట.

చాల ముఖ్యమైన ఒక సృజనాత్మక పరికల్పన “శ్రమ శక్తి సంఘాల” నిర్మాణం. నిజానికి దేశానికే ఇది ఒక నమూనా. మహిళ స్వయంశక్తి సంఘాల (SHG) మోడల్ ని తీసుకొని 15 నుండి 20 మందితో ఒక శ్రమ శక్తి సంఘం (SSS) తమకు నచ్చిన పేరుతో పెట్టుకోవచ్చును. వారే ఒక మేట్ ను ఎన్నుకుంటారు. 20 మంది అంటే 4 నుండి 5 జాబ్ కార్డు కుటుంబాలు ఒక ఒక శ్రమ శక్తి సంఘం అవుతాయి. ఆ శ్రమ శక్తి సంఘం పేరుతోనే మస్తర్ జనరేట్ అవుతుంది. అందుచేత భారీ ఎత్తున దొంగ మస్తర్లకు అవకాసం లేదు. ఒక గ్రూపుకు పని ఇస్తారుగనుక, గ్రూపు సంఖ్య చిన్నది. గనుక దానిని పర్యవేక్షించడం చాల సులువు. పని టాస్క్ తీసుకొని ఆ గ్రూపు తమలో తాము మాట్లాడుకొని పని పూర్తి చేసుకొని వెళ్లిపోయేవారు. ఒక వారంలో చేసిన పనికి వేతనం ఇచ్చే సమయంలో ప్రతి కార్మికునికి ఒక “పే స్లిప్” ఇచ్చేవారు. అందులో పని పేరు, గుర్తింపు సంఖ్య, పని చేసిన తేదీలు, వేతనం వివరాలు వుండేవి. దీని వలన కార్మికుల వద్ద ఒక రికార్డు వుండేది.

మరో రెండు అంశాలు ప్రస్తావించుకొని ఇప్పుడు వస్తున్న కొత్త మార్పులు గూర్చి చెప్పుకుందాం. పని చేసేటప్పుడు వట్టి చేతులతో చేయరు కదా. తట్ట, గునపాం, పొర వంటి సాధనాలు ఉపయోగిస్తారు. అందుకోసం మన దగ్గిర తట్టకు 3. రుపాయలు, గుణంపాంకు 5 రూపాయలు, పారకు 3 రూపాయలు, రెండు లీటర్ల నీరు పట్టుకు వెళ్ళడానికి వేసవి కాలంలో 5 రూపాయలు, ఇతర సమయాలలో 2-50 రూపాయలు వేతనంలో కలిపి ఇచ్చేవారు. ఈ వివరాలన్నీ ఆ “పే స్లిప్” లో ఉండేవి. 100 రోజులు పనికి రోజుకు 257 రూపాయల చొప్పున లెక్కకడితే 25,700 రూపాయలు అవుతుందని పైన మనం చెప్పుకున్నాం. 100 రోజులు అన్నది ఒక మనిషికి కాదు ఒక కుటుంబానికి. ఒక కుటుంబంలో ఇద్దరు వుండి వారు పనికి వస్తే 50 రోజుల (నెల ఇరవై రోజుల)కి వారి 100 రోజులు అయిపోతాయి. అప్పుడు వారు పనికి రావచ్చునా ?? రాకూడదు. ఇక్కడే మన రాష్ట్రం కొత్తదారి తీసుకుంది. ఒక కుటుంబానికి 100 రోజులు అయిపోయాయి కాని వారికి 25,700 రూపాయలు పూర్తిగా పడలేదు. 15,700 వందలే అంది మరో 10 వేలు వుండిపోయాయి. అందుచేత వారిని (మార్చి 31 వరకు) పని చేసుకోనిచ్చేవారు. దీనివలన కార్మికులకు కొంత వెసులుబాటు వుండేది. ఒక గ్రూపుకు పని మొదలైన తరువాత ఏదైనా కారణం వలన పనికి రాపోతే ఆ కార్మికుని పని దినాలు అలానే వుండేవి, తగ్గిపోయేవికాదు. సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉపాధి ప్రోగ్రాం డిజైన్ మరో ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, మొత్తం ప్రోగ్రాంను (రాగాస్ అనే) ఒక సాఫ్ట్ వేర్ ద్వారా నిర్వహించడం. ఒక గ్రామ పంచాయితీలో నమోదైన జాబ్ కార్డులు జాబ్ కార్డుల వారిగా సమాచారం). వాటిని బట్టి లేబర్ బడ్జెట్ కు అనుగునంగా పనుల గుర్తించి, వాటికీ అంచనాలు తయారు చేసి పెట్టుకోవడం, పనులు చేసిన తరువాత మస్టర్ లను అప్ లోడ్ చేయడం, చేసిన పనులను కొలతలు వేసి వాటిని అప్ లోడ్ చేయడం, ఈ రెండు కలిపి (అనగా అప్ లోడ్ చేసిన మస్తర్లు + అప్ లోడ్ చేసిన కొలతలతో) పీ ఆర్డర్స్ జనరేట్ చేయడం, (పే స్లిప్ తో ) కార్మికులకు వేతనాల పంపిణీ జరిగేది. దీనిని అంతటిని సాఫ్ట్ పేర్ ద్వారా నిరహించేవారు. అంతేగాక ఈ మొత్తం సమాచారం అందరికి అందుబాటులో ఉంచారు. ఇంటర్ నెట్ కనెక్షన్ వున్న వారు ఎవరైనా ఒక జాబ్ కార్డు, ఒక శ్రమ శక్తి సంఘం చేసిన పని, ఏ ఆర్డర్స్ మొత్తం సమాచారం. సమాచార హక్కు చట్టం (RTI) తో పని లేకుండా, తెలుసుకోవచ్చు. ఒక గ్రామ పంచాయితీలో దళిత బహుజనులు, ఆదివాసీలు ఎందరికి ఎన్ని పని దినాలు లభించాయో తెలుసుకోవాలంటే మీరు EGS – AP వెబ్ సైట్ కు వెళ్తేచాలు. ఈ సమాచారం ‘రియల్ టైం’ లో అందుబాటులో వుండటంతో జాతీయ, అంతర్జాతీయ పరిశోధకులు, పరిశోధక విద్యార్ధులు, ఇతర రాష్ట్రాల అధికారులు సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉపాది ప్రోగ్రాం అధ్యయనానికి వారస కట్టేవారు.

సమాచారం అందుబాటులో వుండటం వలన సమాజిక కార్యకర్తలు తమ ప్రాంతాల సమాచారాన్ని డౌన్లోడ్ చేసుకొని గ్రామాలలో ఆడిట్ చేసేవారు. అంతేగాక సమాచారం ఆధారంగం ఉపాధి హామి పథకం అమలు తీరుపై తమ అభిప్రాయాలను, విమర్శ, సూచనలు ప్రభుత్వం ముందు వుంచగలిగేవారు. అవసరం అయితే న్యాయస్థానాలను ఆశ్రయించగలిగేవారు. ఈ వ్యాస రచయిత కీలకమైన మూడు కేసులను హై కోర్టులో వేసి వున్నారు. కనీస వేతనాల చట్టం – 1948 ద్వారా ప్రకటిత వేతనాలకు EGS లోని నోటిఫైడ్ వేతనాలకు మధ్య వున్న తేడాను చూపిస్తూ హై కోర్టులో వేసిన కేసు, అందులో కోర్టు ఇచ్చిన మధ్యంతర ఉత్తర్వులు కేంద్ర – రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలను ఒక కుదుపు కుదిపాయి. ఇందులో స్వర్గీయ్య K.బాలగోపాల్ వాదనలు వినిపిస్తే, ఆయన అకాలమరణం, ఈ కేసుకు వున్న అఖిల భారత స్వభావం గుర్తించి ప్రశాంత భూషణ్ హాజరై వాదనలు వినిపించారు. ఈ వాజ్యానికి కావలసిన సమాచారాన్ని EGS AP వెబ్ సైట్ నుండి తీసుకోవడం జరిగింది. అటు ఒక పటిష్టమైన, గ్రామీణ కార్మిక అనుకూల నిర్మాణ వ్యవస్థ, సిబ్బంది కృషి ఫలితం ఏమిటంటే, ఉపాధి హామీ పథకం అములులో మన రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలు దేశంలోనే ముందంజలో వుండటం. ఒక ఉదాహరణ చూద్దాం. 2020-2021లో దేశం మొత్తం మీద 1.11 లక్షల కోట్లు ఈ పథకం కింద వ్యయం జరిగితే అందులో 15,500 కోట్లు అంటే 14 % మన రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలలో జరిగింది.

అయితే పధకం అమలులో అసలు లోపాలు లేవనిగాని, వాటిని తొలగించడానికి మార్పులు చేయకూడదని కాదు. మార్పుల స్వభావం లక్ష్యం ఏమిటన్నదే ప్రశ్న. ఒక ఉదాహరణ చూద్దాం. గ్రామీణ కార్మికులకు వారి గ్రామంలోనే పని కల్పించి వలసలను తగ్గించడం చట్టం లక్ష్యం. అందుచేత భౌతిక శ్రమతో చేసే పనులకు ప్రాధాన్యత, కాంట్రాక్టర్లు, యంత్రాలు లేకుండా పనులను గుర్తించాలి. ఇందు కోసం, ఒక ఉపాధి పనిలో కార్మిక వేతనాల బిల్లు ఎట్టిపరిస్తితిలోనూ 60 శాతంకు తగ్గకూడదు. సామగ్రి (మెటీరియల్) వ్యయం 40 శాతం మించకూడదు. ఇది చట్టం పెట్టిన పరిమితి. కార్మికులకు ఉపాధి కల్పనకు ఒక పనిని రూపొందిస్తే దానిని ఉపాధి చట్టం ఒక ‘ప్రాజెక్టు’ అంటున్నది. ఒక ప్రాజెక్టులో సామగ్రి (మేటిరియల్) వ్యయం 40% శాతం మించరాదు. అది కూడా గరిష్టపరిమితి సుమా! సామగ్రి వ్యయం ఎంత పెరిగితే ఆ నాడు అధికారంలో వున్న పార్టీ వారి దిగివ, మధ్యమస్తాయి నాయకులు ‘భోంచేయడానికి’ అంతగా వీలౌతుంది. అందుచేత ఈ ‘ప్రాజెక్టు’ అనే నిర్వచనాన్ని తమకు అనుకూలంగా మార్చేయడం మొదలు పెట్టారు. ఒక పని(వర్కు)ని ఒక ప్రాజెక్టుగా గాక జిల్లా, మండలం, పంచాయితీలు ఇలా తమకు అనుకూలంగా యూనిట్ ను లెక్కగట్టి కొన్ని పనులను 80 నుండి 90 % సామగ్రి (మటిరియల్) వ్యయంతో రూపొందిచడం మొదలు పెట్టారు. దీనిని సవాల్ చేస్తూ ఈ వ్యాస రచయితా కొందరు ఉపాధి కార్మికలతో కలసి హై కోర్టులో కేసు దాఖలు చేసారు. అందుచేత అసలు ఎలాంటి లోపాలు లేవని చెప్పటం లేదు. గత ఏడాది నవంబర్ – డిసెంబరు నుండి రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలలో కేంద్ర వత్తిడితో చేస్తున్న మార్పులు, ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ లో చేసిన మార్పులు, అవి క్షేత్రస్థాయిలో ఎలాంటి ప్రభావాన్ని చుపిస్తున్నాయో చూద్దాం.

మోడీ సర్కార్ గ్రామీణ కార్మిక వ్యతిరేక మార్పులు :

2014 నుండి ప్రస్తుత బిజెపి సర్కార్ నడుస్తుంది. ప్రధాన మంత్రి హోదాలో పార్లమెంట్ లో చేసిన మొదటి ప్రసంగంలో ఉపాధి పధకాన్ని గోతులు తవ్వి వాటిని కప్పే కార్యక్రమంగా “ప్రస్తుతించారు”. అలాంటి అభిప్రాయం వున్న ఎ ప్రభుత్వమైనా దానిని రద్దు చేస్తుంది. కాని కాంగ్రెస్ పార్టీ వైప్యల్యానికి ఒక గుర్తుగా “మాత్రేమే” దీనిని కొనసాగిస్తానని ఆయన అన్నాడు. ఈ పథకం కొనసాగడం వెనుక వారి లక్ష్యం అదన్న మాట.

ఉపాది బడ్జెట్ ను కేంద్రం విడుదల చేసి దానిని తమ పరిస్తితులకు అనుగుణంగా వ్యయం చేసుకునే వెసులుబాటును మాన్మోహన్ సింగ్ కేంద్ర సర్కార్ రాష్ట్రాలకు ఇచ్చిందని ముందు చెప్పుకున్నాం. ఇందుకు కారణం లేకపోలేదు. ఇది పూర్తిగా కేంద్ర ప్రభుత్వం పధకంలానే పైకి కనిపించినా ఇందులో రాష్ట్రాల ఆర్ధిక బాధ్యత కూడా వుంది. ఉపాధి హామీ చట్టం ప్రకారం, 1. కార్మికులకు ఇచ్చే వేతనాల నగదు 2. జీతభత్యాల నగదు పూర్తిగాను 3. సామగ్రి (మటిరియల్) వ్యయంలో 75 శాతం కేంద్రం భరిస్తుంది. ఇక 1. 15 రోజులలో పని ఇవ్వలేకపోతే కార్మికులకు ఇవ్వవలసిన నిరుద్యోగ భ్రుతి 2. 15 రోజులలో వేతనం ఇవ్వకపోతే చెల్లించవలసిన ఆలస్యానికి పరిహారం 3. సామగ్రి వ్యయంలో 25 శాతం నగదు రాష్ట్రాలు భరించాలి. అందుచేత రాష్ట్రాల ఆర్ధిక బాధ్యత కూడా ఈ పధకంలో వుంది.

మోడీ సర్కార్ చేసిన మొదటి మార్పు ఏమిటంటే, కార్మికులకు వేతనాలు చెల్లింపులో అవినీతి జరుగుతుందనే పేరుతో మొత్తం లేబర్ బడ్జెట్ వ్యయాన్ని రాష్ట్రాల నుండి తప్పించేసింది. ఎవరు ఎంత పని చేసారు. వారికి ఎంత చెల్లించాలనే సమాచారాన్ని రాష్ట్రం పంపిస్తే రాజధాని నుండి నేరుగా కార్మికల ఎకౌంట్ కు పంపించడం మొదలు పెట్టింది. అంటే లేబర్ బడ్జెట్ విడుదల తన వద్ద పెట్టుకుంది. అయితే నిధులు సర్దుబాటు కాలేదననే పేరుతో 15 రోజుల దాటినా కార్మికులకు కేంద్రం వేతనాలు ఇవ్వకపోతే, ఆ ‘ఆలస్యానికి పరిహారం’ చట్టం ప్రకారం ఇప్పుడు ఎవరు చెల్లించాలి ? కేంద్రమా లేక రాష్ట్రమా ?. పోనీ, చట్టంలో మార్పు చేసి ఈ బాధ్యతను రాష్ట్రాల నుండి తీసేసి తన మీద వేసుకుందా కేంద్రం ? లేదు. చేసిన పనికి సమయానికి వేతనాలు రాకపోవడం కార్మికుల అనుభవంలో రావండ మొదలైయింది. “వడ్డించే వాడు మనవాడైతే కడబంతిని కూర్చున్న” ఫర్వాలేదు అన్నట్లుగా తమ పార్టీ అధికారంలో వున్న రాష్ట్రాలకు, తాము అధికారంలేని రాష్ట్రాలకు నిధుల విడుదలలో వివక్షను కేంద్రం చుపుతుందనే ఆరోపణలు లేకపోలేదు.

కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక ‘సాఫ్ట్ వేర్’ తయారు చేసుకుంది. రాష్ట్రాలు తమతమ స్వంత ‘సాఫ్ట్ వేర్ ప్రోగ్రాం’ నుండి దీనికి బదిలి కావాలని వత్తిడి చేయడం మొదలుపెట్టింది. పైకి మాటల ఎన్ని చెప్పినా, విధనాల వద్దకు వచ్చేసరికి ఉభయు తెలుగు రాష్ట్రాల అధికార పార్టీలు ఎలా చేతులెత్తి ఆమోదం చెపుతున్నది మనం చూస్తూనే వున్నాము. గత ఏడాది నవంబర్, డిసెంబర్ నుండి ఈ మార్పు ప్రక్రియ మొదలయ్యింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రామీణ అభివృద్ధి శాఖ డిసెంబర్ 26, 2021 ఇచ్చన ఉత్తర్వులలో తమ ‘రాగాస్’ సాఫ్ట్ వేర్ నుండి కేంద్రవారి NIC సాఫ్ట్ వేర్ కు మారినట్లు చెప్పుకుంది. ఇందులో సాంకేతిక సమస్యలు, అంశాలను ప్రక్కన పెడితే, గ్రామీణ కార్మికలకు అప్పుడే అనుభవంలోకి వస్తున్న రోజువారి సమస్యలు ఏమిటో చూద్దాం.

ఒక పని దినంలో కార్మికులు ఉదయం 11 తరువాత, మధ్యాన్నం 2 తరువాత పని ప్రదేశంలో వున్నట్లు రెండు సార్లు ఫోటోలు తీసి అప్ లోడ్ చేయాలి. ఈ ఫోటోలు జియోటేగింగ్ (GPS- గ్లోబల్ పోజిషనింగ్ సిస్టంతో) ముడిపడి వుంటాయి. అంటే ఫోటో తీసి ప్రదేశంలో తేడా రాకూడదు. కేసరపూడి అడివమ్మ అనే ఆదివాసీ మహిళ ఈ వ్యాస రచయితతో మాట్లాడుతూ, ‘తమ గ్రామానికి 2 kmల దూరంలో వున్న పని ప్రదేశానికి తెల్లవారు ఝమునే వెళ్లి తమ పని పూర్తి చేసినా రెండవ ఫోటో కోసం అక్కడే వుండాలని లేకపోతె మస్తరు పడదని అంటున్నారని తాము ఎలా బతకాలని” వాపోయింది. చేసిన పనిని లెక్కించి దానికే నగదు చెల్లిస్తున్నప్పుడు రెండు పూట్ల పని ప్రదేశంలో ఉండవలసిన అవసరం ఏమిటి ? ఒక రోజు ఉపాధి పనిలోకి రాదలచుకుంటే మరో పనికి వెల్లడానికి అవకాశం లేకుండా చేయడమే ఇందులోని పరమార్ధం. ఉపాధి పనికి వెళ్తే వేతనం ఎంత వస్తుంది ? ఎప్పుడు వస్తుంది ? లెక్క వేసుకుని, ఉపాధి పని మానేసి వుంటే మరో పనికి పోవడం లేదంటే ఇంటి వద్ద గొడ్డుగోదా చూసుకోవడం మేలనే నిర్ణయానికి గ్రామీణ కార్మికులు ఇప్పుడు వస్తున్నారు.

15 నుండి 20 మందిగల శ్రమ శక్తి సంఘం రద్దు చేసి దాని స్థానంలో 40 మందితో పెద్ద గ్రూపును పెట్టారు. అదివరకు వున్న మేటను తీసేసి ఇప్పుడు ‘వర్కు సైట్ సూపరవైజర్’ అని పేరు పెట్టారు. అతనికి ఆండ్రాయిడ్ స్మార్ట్ ఫోన్ వుండాలి. 20 మంది గ్రూపుకు సరిపడే పనులుస్తానే ఇప్పుడు 40 మంది గ్రూపుకు పని చూపించాలి. సోమవారం గ్రూపుకు పని ఇవ్వాలంటే లక్ష్మివారం పనికి ‘డిమాండ్’ జనరేట్ చేయాలి. సోమవారం పని మొదలయ్యింది. 40 మందికి ఆరోజు మస్తరు నమోదైయింది. మంగళవారం నుండి శుక్రవారం మధ్యలో నలుగురు కార్మికులు పనికి రాలేదని అనుకుందాం. కాని వారు పనికి వచ్చినట్లుగానే భావించి వారి 100 రోజుల నుండి ఆ ప్రాప్తికి పని దినాలు తీసేస్తారు. అదే సమయంలో వారు పని చేయలేదు గనుక వేతనం వుండదు. ఇది ఏ న్యాయసూత్రాల కిందకు వస్తుందో ఏలినవారే చెప్పాలి.


ఒక కుటుంబానికి 100 రోజులకు రావలసిన వేతనం రాకుండానే 100 రోజులు పని అయిపోయినా వారి పని దినాల నగదు మిగిలి వుంది గనుక ఆర్ధిక సంవత్సరం ఆఖరి వరకు పని చేసుకోనిచ్చేవారని ముందు మనం చెప్పుకున్నాం.. మన ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఇప్పుడు ఆ సౌలభ్యం లేదు. జనవరి నుండి జూన్ మధ్యలో వేసవి భత్యం పేరుతో ఇప్పటి వరకు ఇచ్చిన 20 నుండి 30 శాతం పని తగ్గింపు ఇక లేదు. తాము నేషనల్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ రూరల్ డెవలప్మెంట్ (NIRD) వారితో వేసవికి ముందు దాని తరువాత కాలాలకు ‘వర్కు మోషన్ స్టడీ’ చేయించామని దాని ప్రకారం ఇక “వేసవి భత్యం’ అవసరం లేదని డిసెంబర్ 26, 2021న ఇచ్చిన సర్క్యులర్ లో గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ చెప్పుకున్నారు. ఆ స్టడీ వివరాలను వారు ప్రజలముందు ఉంచాలి.

పనిలో కార్మికులు ఉపయోగించే తట్ట, పార, పలుగు, మంచినీళ్ళకు ఇస్తున్న నగదు తీసేశారు. కేంద్రం వత్తిడితో రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలు తీసుకు వచ్చిన ఈ మార్పుల స్వభావాన్ని రెండు రకాలుగా గుర్తించవచ్చును. మొదటిది. 1. ఉపాధి పథకంలో కార్మికులు హాజరును ఎన్ని రకాలుగా వీలైతే అన్ని రకాలుగా నిరుత్సాహపర్చడం, తగ్గించడం 2. వేతనాల బిల్లులో ఖర్చు తగ్గించడం. రెండవది, ఇక పూర్తిగా కేంద్ర చేతిలో పథకం అమలును పెట్టడం. ఒక రోజు పని దినాన్ని గ్రామీణ కార్మికులకు ఎలా అందించాలి. ఒక రూపాయి వారి చేతికి ఎలా పంపాలనే లక్ష్యం నుండి పని దినాలను ఎలా తగ్గించాలి. ఒక రూపాయి ఎలా మిగిలబెట్టాలనేది నేటి లక్ష్యంగా కనిపిస్తున్నది.

ఉపాధి బడ్జెట్ లో కోతలు, సకాలంలో వేతనాలు ఇవ్వకపోవడం 2014 నుండి మొదలైనాయి, వాటికి తోడుగా ముందు చెప్పుకున్న మార్పుల ప్రభావం మనకి క్షేత్రస్తాయిలో కనిపిస్తున్నది. 2020-2021 లో తెలంగాణాలో కార్మికుల వేతనాల కింది 4643 కోట్లు ఖర్చు అయితే 2021-2022లో 4087 కోట్లు ఖర్చు అయ్యింది. వీటి మధ్య తేడా 556. కోట్లు అంటే 12 శాతం తగ్గుదల, ఆ తగ్గుదల ఎప్పుడు 2020-2021 కంటే 2021 2022 నోటిఫైడ్ వేతనాలు 3.3 శాతం పెరిగినప్పుడు. ఇది దీనికి సంకేతం. ఉపాధి పనికి కార్మికులు దూరం జరుగుతున్నారు. ఇది వేరే రంగాలలో ఉపాధి కల్పన వలన జరగటం లేదు. అలా అయితే సంతోషమే. కాని “పొమ్మని అనకుండా పొగ పెట్టడం వలన” జరుగుతున్నది. మోడీ సర్కార్ తీసుకువస్తున్న ఈ మార్పులు వలన లేబర్ డిమాండ్ 35 నుండి 45 శతం పడిపోయే ప్రమాదం వుందని ఒక అంచనా. “పని హక్కు” రాజ్యంగం ప్రాథమిక హక్కుగా గుర్తించే వరకు గ్రామీణ కార్మికులు పోరాడవలసి వుంది. ఈ లోగా చట్టం ఇచ్చిన 100 రోజుల పాక్షిక హక్కును నిలబెట్టుకోవాలి.

AP గ్రామీణ కార్మికుల వైపు నుండి ప్రతిపాదిత డిమాండ్స్:

మోడీ BJP సర్కార్ కేంద్ర ప్రభుత్వం ఉపాధి హామీ పథకంలో తీసుకువస్తున్న గ్రామీణ కార్మిక వ్యతిరేక విధానాలను ఖండించిండి.
15 నుండి 20 మందితో కూడిని శ్రమ శక్తి సంఘాలను కొనసాగించాలి.

పని అడిగిన ప్రతి గ్రామీణ కుటుంబానికి 100 రోజులు పని కల్పించాలి.

పనికి హాజరు కాలేదనే పేరుతో పని దినాలను తగ్గించే కార్మిక వ్యతిరేక విధానాన్ని రద్దు చేయాలి.

పని ప్రదేశంలో సౌకర్యాలు, పని సాధనాలకు నగదు చెల్లించాలి.

పని పూర్తి చేసిన 15 రోజులలో వేతనాలు చెల్లించాలి. లేని ఎడల నష్ట పరిహారంతో కలిపి వేతనాలు ఇవ్వాలి. పధకం అమలులో ఫెడరల్ సూత్రాలను పాటించాలి. కేంద్ర కర్ర పెత్తనం నశించాలి.

కౌలు రైతులు, సన్న, చిన్నకారు రైతుల వ్యవసాయ పనులకు ఉపాధి పనులను అనుసంధానం చేయాలి. కనీస వేతనం చట్టం అనుసరించి ఉపాధి హామీ పథకంలో వేతనాలు ఇవ్వాలి.
కేంద్ర ప్రకటించిన ఉధి వేతనం 257 రూపాయలను 400కు పెంచాలి “పని హక్కును” రాజ్యంగా ప్రాథమిక హక్కుగా గుర్తించాలి.

PS అజయ్ కుమార్
జాతీయ కార్యదర్శి

అఖిల భారత వ్యవసాయ & గ్రామీణ కార్మిక సంఘం (AIARLA)

Also Read:

RELATED

Avani: ఘనంగా జయరాజు ‘అవని’ ఇంగ్లీషు పుస్తకావిష్కరణ…

Jayaraju: ప్రజా వాగ్గేయకారులు, ప్రకృతి కవి జయరాజు రచించిన "అవని" ఇంగ్లీష్ పుస్తకావిష్కరణ కార్యక్రమం శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో ఘనంగా జరిగింది. ఈ పుస్తకాన్ని ప్రముఖ దర్శకులు బి నర్సింగరావు,...

మతాలను రాజకీయం చేయొద్దు

మతం ఉచ్చులో బందీ అయ్యి అన్య మతస్తులను రెచ్చగొట్టే విధానాలకు స్వస్తి పలకాలి. రాజకీయ పార్టీలు, ఆధ్యాత్మిక సంస్థలు మతాలను రాజకీయం చేయొద్దు. మతం వ్యక్తిగతమని, సామూహిక మైన దైనా సమ్మతమైన జీవన విధానానికి...

KTR: ప్రధాని మోడీ గారు.. తెలంగాణ నుంచి పాఠాలు నేర్చుకోండి

● ఆవో-దేఖో-సీకో (Aao-Dhekho-Seekho) అంటూ ప్రధానమంత్రి మోడీకి మంత్రి కేటీఆర్ లేఖ● జాతీయ కార్యవర్గ సమావేశాల్లో విద్వేష విభజన ఎజెండా కాకుండా అభివృద్ధి వికాసం...

Avani: ఘనంగా జయరాజు ‘అవని’ ఇంగ్లీషు పుస్తకావిష్కరణ…

Jayaraju: ప్రజా వాగ్గేయకారులు, ప్రకృతి కవి జయరాజు రచించిన "అవని" ఇంగ్లీష్ పుస్తకావిష్కరణ కార్యక్రమం శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో ఘనంగా జరిగింది. ఈ పుస్తకాన్ని ప్రముఖ దర్శకులు బి నర్సింగరావు,...

మతాలను రాజకీయం చేయొద్దు

మతం ఉచ్చులో బందీ అయ్యి అన్య మతస్తులను రెచ్చగొట్టే విధానాలకు స్వస్తి పలకాలి. రాజకీయ పార్టీలు, ఆధ్యాత్మిక సంస్థలు మతాలను రాజకీయం చేయొద్దు. మతం వ్యక్తిగతమని, సామూహిక మైన దైనా సమ్మతమైన జీవన విధానానికి...

KTR: ప్రధాని మోడీ గారు.. తెలంగాణ నుంచి పాఠాలు నేర్చుకోండి

● ఆవో-దేఖో-సీకో (Aao-Dhekho-Seekho) అంటూ ప్రధానమంత్రి మోడీకి మంత్రి కేటీఆర్ లేఖ● జాతీయ కార్యవర్గ సమావేశాల్లో విద్వేష విభజన ఎజెండా కాకుండా అభివృద్ధి వికాసం...

కార్పొరేషన్ చైర్మన్లుగా ఆ ముగ్గురు నియామకం

రాష్ట్ర ప్రభుత్వం మరో మూడు కార్పొరేషన్లకు చైర్మన్లను నియమించింది. తెలంగాణ ఫుడ్స్ చైర్మన్‌గా మేడె రాజీవ్ సాగర్, తెలంగాణ అధికార భాషా సంఘం చైర్మన్‌గా మంత్రి శ్రీదేవి, తెలంగాణ ఉర్దూ అకాడమీ...